نظرسنجی
نظرسنجي غير فعال مي باشد
آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 5514
 بازدید امروز : 66
 کل بازدید : 719036
 بازدیدکنندگان آنلاين : 5
 زمان بازدید : 0.8594
تاثیرپذیری حکیم مختومقلی فراغی از آیات قرآن کریم
تاثیرپذیری حکیم مختومقلی فراغی از آیات قرآن کریم تاریخ ثبت : 1393/09/19
طبقه بندي : ,,
نام مقاله : تاثیرپذیری حکیم مختومقلی فراغی از آیات قرآن کریم
نویسنده : علي طرفي زاده
تاریخ مقاله : <#f:4813/>
متن مقاله :

 

مختومقلى فراغى شاعر و عارف قرن دوازدهم و سیزدهم هجرى قمرى از مشهورترین شاعر ترکمن‏ است. وى در اشعارش بیشتر تحت تأثیر آیات قرآن ‏کریم و احادیث پیامبر اسلام (ص) بوده و اغلب اشعار او در توحید و صفات باری‌تعالى و نبوت و معاد و برخى نیز دربارۀائمه (ع) و همچنین مسائل اجتماعى، تربیتى و اخلاقى سروده شده‏اند.

     اشعار مختومقلي دريايي است بي كران و ناشناخته، دريايي كه اعماق آن پر از درهاي گرانبها است. گنجهايي نهفته است كه كسي را ياراي قيمت نهادن بر آن نيست، جاي بس تأسف است كه بسياري از اين خزاين هنوز كه هنوز است ناشناخته است. بايد غواص بود تا به اعماق اين درياي بي كران رفته يكي يكي اين درهاي گرانبها را بالا كشيد و به عموم جهانيان نشان داد.

     مختومقلي يك معلم است كه عشق مي آموزد، عشق راستين، عشق به همنوع ، عشق به وطن، عشق به هم وطن و صد البته عشق به مبدأ هستي يعني خدا.  معلمي است كه راه و رسم زيستن، آزاد و آزاده زيستن را مي آموزد به تمام آناني كه اشعارش را با دل و جان مي خوانند و درك    مي كنند. مختومقلي عارف است و طريق عرفان را نشان مي دهد و خود رهرو آن است. مختومقلي احاديث را، آيات الهي را به زبان شعر آنگونه كه براي عموم قابل فهم باشد بازگو مي كند. دنيا را آنگونه كه هست و آنگونه كه بايد باشد توصيف مي كند. آخرت را ، جنت و دوزخ و برزخ را معرفي مي كند. نشانه هاي قيامت را برمي شمارد و ما را به انديشيدن در آن فرا مي خواند.مختومقلي كه بسياري از اشعارش را با الهام گرفتن از قرآن و احاديث سروده است و بسياري ار نكات آنرا به زبان شعر تفسير كرده است در جاي جاي اشعارش خطاب به مردم از هستی و هدف نهایی از هستی سخن می گوید.

 اسرافيل اگر در صور خويش بدمد / جان نه نيكان را ماند نه بدان را / به يك ساعت آخر زمان گردد / گر دلبر به خشم آيد

         اما پيش از آنكه اسرافيل صور به دست گيرد ، وقايعي رخ خواهد داد، وقايعي كه نشانه هاي قيامت مي دادندش و آنگاه كه تمام نشانه هاي قيامت پيش آمدند اسرافيل به امر خالق ازلي در صور خواهد دميد و همه را فاني خواهد كرد. همه فاني خواهند شد جز خدا. این اشاره به این آیه است که خداوند متعال در سوره الرحمن آیه ی 26و27می فرماید:کل من علیها فان * ویبقی وجه ربک ذو الجلال و الاکرام(همه کسانی که روی زمین هستند فانی می شوند* و تنهاذات ذوالجلال و گرامی پروردگارت باقی می ماند.)

نشانه هايي كه در روزگار مختومقلي رخ داده بود:

     مختومقلي در اشعاري همچون ” قايسي بيلينماز ” ، ” قيامتدان نشان ” ، ” آخر زمانه ” ، ” زمانه ” ، ” قاچه باشلادي و توجة مخاطبانش را به اطراف ، به اتفاقاتي كه هر روز و هر شب مي افتد، معطوف مي دارد و ايشان را به انديشدن فرا مي خواند .

     در شعر ” قايسي بيلينماز ” از روزگاري كه در آن خير و احساني نباشد، ، وبين حلال و حرام فرقی نباشد گله می کند. در ميان مردمانی که ثروتمندان سخاوت  نداشته باشند و بین مردم شرم و حيا ، ادب و احترام نباشد گله می کند.

به نظر مختومقلی جان مهمان تن است و روزي در زمين فرو خواهد رفت و در اشعارش به این آیه در سوره آل عمران آیه ی 185اشاره می کند که :کل نفس ذایقه الموت.(هر نفسی مرگ را می چشد) درسوره ی نساء آیه ی 78 می فرماید:اینما تکونوا یدرکم الموت (هرجا باشید مرگ شما را در می یابد.)

     مختومقلي در شعر ” قيامتدان نشان ” رو به دوستان مي كند و خطاب به آنان وقايعي را كه به چشم ديده و به گوش شنيده بيان مي كند و بي شك خطاب او تنها دوستان خويش نيست بلكه خطاب همة جهانيان سخن مي گويد و شايد هم همة جهانيان را دوست خويش مي داند و دغدغة همه را دارد.

     در شعر ” زمانه ” مردم را با عنوان ” آقالار ” يعني ” سروران ” خطاب مي كند و آمدن و رفتن زمانه را يادآور مي شود و باز سخن از بديهاي زمانه مي راند ، رياكارانه بودن دوستي ها  آزارش مي دهد و حسرت دوستي هاي صادق را مي خورد، و از دوستانش مي خواهد كه به دنيا مشغول نگردندکه زندگی دنیوی یک بازی کودکانه است باز در اینجا شاعر از این آیه تاثیر گرفته است که: خداوند متعال در سوره ی انعام آیه ی 32 فرموده اند که (و ما الحیاه الدینا الا لعب و لهو   =  زندگی دنیاچیزی جز بازی و سرگرمی نیست.)

 

 

- نشانه هايي كه سالهاي آتي ظهور خواهند نمود

مختومقلی با الهام از آیات الهی در مقام پیشگویی به حوادثی اشاره می کند كه قصد مختومقلي پيشگويي چشم بسته نبوده است بلكه او با توجه به آيات قرآن و احاديث مسائلي را كه از آنها دريافته بيان مي كند و به بيان ديگر مختومقلي آيات و احاديث را به زبان تركمني در قالب شعر ترجمه مي كند، بي آنكه بخواهد چنين كاري كرده باشد و خود را مقيد نمي داند كه از ابتدا تا انتهاي آيات و احاديث را ترجمه كند بلكه بسته به موضوعات مختلف با الهام گرفتن از آنها جملاتي را بيان مي كند كه خوانندة آشنا به قرآن و حديث احساس مي كند اين قطعه و اين سخن ترجمه ايست از آيات و احاديث . در زمينة پيشگويي حوادث نيز اينگونه است.

در شعر ” خراب ايلار ” كه يكي از اشعار معروف مختومقلي است ، به صراحت بلايايي كه قبل از آخرالزمان بر سر سرزمينها  و مردمان مختلف خواهد آمد را ذكر مي كند ، در قسمت اول اين شعر به صراحت مي گويد : ” اين جهان را كارهاي بد ويران ( نابود ) نمايد ” .طبق فرمایش قرآن کریم که در سوره روم آیه ی 41می فرماید (ظهرالفساد فی البر و البحربما کسبت ایدی الناس = فساد در خشکی و دریابه خاطر کارهایی که مردم انجام داده اند آشکار شده است.)گواه این گفته از شاعر است.

بو دنياني بد بد كار خراب ايلار

- در مورد يأجوج و مأجوج :

در مورد يأجوج و مأجوج می گوید که پس از آنکه  گياهان خشك گردند و درياها كف كنند، معجزه اي برخيزد كه يأجوج و مأجوج خوانندش كه از مغرب به سوي مشرق خواهد رفت””.این داستان در سوره مبارکه کهف آیات94تا97بیان شده است.در اينجا نيز يأجوج و مأجوج را بعد از حضرت عيسي و مهدي ( ع ) آورده است و در ادامه همان مربع يأجوج و مأجوج  را كمي به ما مي شناساند و مي گويد: ” چيزيست ترسناك كه گوشش ير زمين كشيده مي شود و گمان مي كنم كه كوه قاف را بشكافد و بيايد.

- در مورد فاني بودن دنيا :

     مختومقلي بارها و بارها در اشعارش فاني بودن دنيا را گوشزد مي كند اين موضوع خود  مقوله اي طولاني است كه كاري جداگانه مي طلبد. در بسياري از اشعارش فاني بودن دنيا را يادآور مي شود و از همگان مي خواهد عزم دنياي باقي كنند چرا كه در اين دنياي بي وفا كسي نماند.

اگر اجل فرا رسد بندة خاكي از خانمانش جدا گردد،‌جدا گردد از ايل و تبارش ، از روزگارش ، از جان شيرينش چه كسي زنده ماند آن هنگام كه اجل  فرا رسد؟ فلولا اذا بلغت الحلقوم * وانتم حینذتنظرون * = پس چرا هنگامی که جان به گلوگاه می رسدتوانایی باز گرداندن آن را ندارید* وشما در این حال نظاره می کنید و کاری از دستتان ساخته نیست* آیات83تا84سوره ی مبارکه واقعه.

نتيجه گيري

همانگونه كه در بالا اشاره شد در بسياري از اشعار به ويژه در اشعار با محتواي پند و اندرز و معرفتي و جهان شناسي و انسان شناسي حكيم مختومقلي فراغي همچون ساير شعرا تحت تاثير قرآن و احاديث پيغمبر اسلام بوده است و اين موضوع سبب غناي شعري و ارتقاي مفاهيم معنوي شده است

 

تعداد نمایش : 723 <<بازگشت