نظرسنجی
نظر شما در خصوص مطالب سایت چیست؟

اکثر مطالب سودمند هستند.
برخی مطالب مفید هستند.
مطالب بایستی بیشتر شوند.
برخی از مطالب ضعیف هستند.
در این زمینه نظری ندارم.

آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 5131
 بازدید امروز : 272
 کل بازدید : 684624
 بازدیدکنندگان آنلاين : 5
 زمان بازدید : 1.9531
تحلیل مؤلفه های سرمایه ی اجتماعی در اشعار مختومقلی
تحلیل مؤلفه های سرمایه ی اجتماعی در اشعار مختومقلی تاریخ ثبت : 1393/09/19
طبقه بندي : ,,
نام مقاله : تحلیل مؤلفه های سرمایه ی اجتماعی در اشعار مختومقلی
نویسنده : سید حسین حسنی گنگرج
تاریخ مقاله : <#f:4813/>
متن مقاله :

چکیده

سرمایه ی اجتماعی در کنار منابع مالی و نیروههای انسانی از عوامل انسانی تأثیر گذار و ارتقای سطح توسعه در جوامع انسانی شمرده می شود. در این نوشتار سرمایه ی اجتماعی در  اشعار مختومقلی فراغی مورد بررسی قرار گرفته و سعی شده است تا با دقت در اشعار مختومقلی پدر شعر ترکمن به این سوال پاسخ داده شود که آیا مؤلفه های سرمایه ی اجتماعی در اشعار مختومقلی نمودی دارند؟

واژههای کلیدی: ادبیات- سرمایه های اجتماعی مؤلفه های سرمایه ی اجتماعی اشعار مختومقلی

مقدمه

آثار ادبی با شکل و قالب ویژه ی خود، نمایندگی زندگی و بیان کننده ی ارزش ها،معیارها و ویژگی هایی است که زندگی فردی و جمعی در محور آن ها جریان دارد. از این رو ادبیات به عنوان یکی از بنیادی ترین و مهم ترین میراث های فرهنگی و انسانی هر جامعه، جایگاه خطیری در رشد و تعالی افراد دارد. ادبیات در تولید سرمایه ی اجتماعی به عنوان عنصر اساسی در ساختار فرهنگ و هویت ملی هر جامعه نقش مهمی دارد.

مختومقلی فراغی،زنده ترین، مؤثرترین و پرنفوذترین شاعر ترکمن است که میراث گران سنگ و ارزشمندی به نام شعر ترکمنی از خود بر جای نهاده است.

این نوشتار با هدف تحلیل سرمایه ی اجتماعی در اشعار مختومقلی فراغی به بررسی این مهم می پردازد.

چارچوب نظری:

سرمایه ی اجتماعی در کنار منابع مالی ونیروی انسانی از عوامل تأثیرگذار و ارتقای سطح توسعه در جوامع انسانی شمرده می شود؛ از این رو توجه بسیاری از محققان را در رشته های مختلف به خود معطوف کرده است. امروزه سرمایه ی اجتماعی نقش بسیار مهم تر از سرمایه ی فیزیکی و انسانی در جوامع ایفا می کند. سرمایه ی اجتماعی به زندگی معنی و مفهوم می بخشد و زندگی را آسان تر می کند.

سرمایه اجتماعی

عبارت است از ویژگی های زندگی اجتماعی، شبکه ها و اعتماد بین گروههایی می داند که مشارکت کنندگان در آنها را قادر می سازد به کار مؤثر تر با هم دیگر بپردازند و اهداف مشترکی را تعقیب کنند؛ در حقیقت این سه مفهوم اساسی سه پایه ی اصلی و یا سه بعد سرمایه ی اجتماعی را تشکیل می دهند.

عوامل تشکیل دهنده های سرمایه ی اجتماعی

سرمایه ی اجتماعی اگر دارای مفهوم واحدی باشد بدون تردید دارای مصداق واحدی نیست. برای سرمایه ی اجتماعی مؤلفه های فراوانی قائلند که درهر جامعه متناسب با مقتضیات آن جامعه شکل می گیرد. در این مقاله به هشت مؤلفه از آن در شعر مختومقلی فراغی اشاره می شود.

1-    اعتماد

اعتماد لازمه ی شکل گیری پیوندها و معاهدات اجتماعی و ایجاد کننده ی تعاون و هم یاری است و فقط در این حالت است که افراد در عین وجود تفاوت ها قادر به حل مشکلات و انجام تعهدات اجتماعی می شوند.

اعتماد که هسته ی اصلی روابط متقابل در سرمایه ی اجتماعی است بازتاب آشکاری در اشعار مختومقلی دارد؛ ارادت به پیامبر اکرم ، نشان دهنده ی اعتماد، باور و اطمینان قلبی مختومقلی به این مظاهر  و الگوهای دینی است

معراجینگ گیجه سی سیره بارانده

جبرییل پیغمبر بیله یورنده

بهشت قاپی سینه گلیب دورانده

بسم الله دیوب ایشیک آچدی محمد

نظر شاعر برای شروع هر کاری توکل به خدا اطمینان قلبی آورد و در انسان قدرت و توانایی خوبی به وجود می آورد. لذا شاعر می گوی د با گفتن "بسم الله" می توان هر کاری را انجام داد.

2-    بالا بودن سطح امید و آرزو

مراد از سطح آرزو ، بیان هدف یا استانداردهایی است که فرد برای خویش مقرر می دارد.آرزو، خواست یا تمایل نیرومندی است برای دست یافتن به چیزی که مهم و دور از دسترس است.

از دیدگاه جامعه شناسی بالا بودن سطح امید و آرزو نشان دهنده ی احساس شادی،امید، آرامش و آرزوی وصال به معشوق است.

مختومقلی در توصیف وصال معشوق این گونه می سراید:

وصلینگا امید ایتگان اوزارمیش الینی جاندین

چشمینگ جلاد جهان قاشینگ دور کمان ای دوست

در اینجا به نظر شاعر هر چند وصل معشوق می تواند به از دست دادن جانش منجر شود لیکن باز به وصل یار امیدوار است و این را پیروزی می داند.

3-عشق

یکی ازمحوری ترین مقوله در اشعار مختومقلی ، عاطفه ی عشق است؛چه عشق الهی و چه عشق زمینی(عشق به معشوق) زبان شاعر در واگویی عشق ، زبانی خودمانی، صمیمی ، صریح و روشن است. مختومقلی درباره عشق الهی می گوید:

درگاهینگه اد کردگار قیلسام عبادت یوق قرار

ایتگانیمه یوق اعتبار صوم و صلوة دین یا رب

بنابرین به نظر مختومقلی نزدیکی به خداوند تنها به نماز و روزه گرفتن نیت محبت و عشق حقیقی نیز موجب نزدیکی به خدا می شود.

و یا در باره ی عشق زمینی (عشق به محبوب ) می گوید:

گورسام ای دلبر جمالینگ اختیاریم قالمزا

گورمز ارسام بر زمان صبر و قراریم قالمزا

وصل امیدیغه بر دم اعتباریم قالمزا

بولمسه امید وصلینگ هیچ مداریم قالمزا

4-تحمل و مدارا

تحمل و مدارا به عنوان یکی از عناصر و نشانه های اصلی سرمایه ی اجتماعی در اشعار مختومقلی نمود فراوان دارد.تحمل و مدارا در هنگام جدایی از معشوق بسیار لذت بخش است و تنها نیروی عظیم عشقی که در وجود اوست، سبب صبوری و تحمل در مقابل مصائب می شود.

و یا در جایی دگر:

اگر که هیچ ایسام سانه گلور من

خشک استخوان ایسام قانه گلورمن

مرده صد سال ایسام جانه گلور من

بولسایدی بزم ایچره بر یاده سالماق

بدین ترتیب مختومقلی دردها و رنج هایی را که از عشق و معشوق سرازیر می شود،تحمل کردنی بر می شمارد و با سرودن حالات عاشقانه ی خویش این رنج ها را تحمل کردنی و پذیرفتنی نشان می دهد.

5-آگاهی و دانش

یکی دیگر از مفاهیم مطرح شده در اشعار مختومقلی فراغی آگاهی و دانش است. تاکید بر عقل گرایی و خردورزی به عنوان یکی از شاخصه های آگاهی و دانش همیشه مورد توجه هنرمندان ، شاعران، نویسندگان بوده و هست. مختومقلی نیز از این امر برکنار نیست.

عاقلینگ سوزینه کونگل سوینور

احمقینگ ایشینه ذهن کاینور

مُخنّث گینگ یرده عاقل ساینور

دار یرده عقلی هوشی سیندورار

6-تلاش

تلاش افراد برای نیل به مرتبه ی عالی زندگی از دیگر مؤلفه های سرمایه ی اجتماعی است.تلاش از مضامین مثبت فرهنگی است. از جمله مؤلفه های سرمایه اجتماعی تلاش برای رسیدن به معشوق است، او نه تنها خودش بلکه از صمیم قلب آرزو می کند که دیگران نیز به معشوق خود برسند.

بر عشق دوشسه آدم سرینه

اوقی گلمزمیش گوزینه

ایکی سوگلی بر برینه

یاقین گلسون داش بولمسون

7-وفا داری

مختومقلی در اشعار خود وفاداری خود به معشوق را این چنین به تصویر می کشد.

منیم دی عشقینده چوخلارسن یارینگ

گوندیز گرفتارینگ گیجه لار زارینگ

عمریم پایمالینگ جانیم نثارینگ

بولسایدی وصلینگا بر چاره قیلماق

8-اغتنام فرصت

وقت شناسی و به همراه آن سرمایه ی گران بهای عمر را به بطالت نگذراندن ،مورد توجه بسیاری از شاعران و عارفان صاحبدل بوده است. اغتنام فرصت سعادتی است که انسان های موفق و پیروز و مردان تاریخ به آن دست یافته اند و استفاده از گوهر گران وقت را از کامیابی خویش معرفی کرده اند. اغتنام فرصت نیز از جمله مؤلفه هایی است که مورد توجه مختومقلی است.

اوتر دوران دورمز بو دم

یاتمه غافل اویانه گور

و یا درجای دیگر می گوید:

غنیمت بیل غافل آدم فرصتی

مُرده دیک اوزانیب یاتیجی بولمه

نتیجه گیری

در این نوشتار سعی بر آن شده تا هشت مؤلفه از سرمایه ی اجتماعی در اشعار مختومقلی فرای بررسی شود اگر چه حوزه ی شعری او عشق نیست این عاطفه با پوشش مضامین اجتماعی رنگی نو به خود گرفته است. او با سرلوحه قرار دادن ویژگی های اخلاقی، زندگی می کند. در شعر او می توان با عشق ورزی و محبت به تداوم روابط اجتماعی پرداخت. با مدارا و خوش بینی می توان خوب زندگی کرد.

می توان هدفمند به مقصود خویش نایل آمد و قدر فرصت ها را دانست.

نگاه کلی به بازتاب مؤلفه های فوق در اشعار مختومقلی فراغی ناظر بر این است که وی با برجسته کردن آن ها بیشتر به دنبال ساخت جهانی آرمانی است تا با آن بتواند جهان عینی را ارتقا و سامان دهد.     

 

تعداد نمایش : 525 <<بازگشت